28.11. 2023
Teatr Przypadków Feralnych
TEATR PRZYPADKÓW FERALNYCH
LEKCJA
Nigdy nie jest za późno na naukę. Trzeba jednak uważać, bo nadmierne zagłębianie się w niektóre z tematów może prowadzić do nieoczekiwanych i niebezpiecznych rezultatów… Tak samo niespodziewanie toczy się akcja “Lekcji” – najnowszej komedii Teatru Przypadków Feralnych.
On – zwykły profesor. Ona – zwykła uczennica. Spotykają się w czasie indywidualnej lekcji. Co może pójść nie tak?
“Lekcja” absurdalną sekwencją wydarzeń i zabawnymi dialogami opowiada o niebezpieczeństwie, do którego potrafią doprowadzić skrajności – w tym radykalizm myśli i idei. Przestawienie jest utrzymane w komediowej formule charakterystycznej dla twórczości Eugène’a Ionesco – wybitnego przedstawiciela europejskiego teatru absurdu.
Profesor – Michał Orzyłowski
Uczennica – Maria Pilch
Służąca – Alicja Kurowska
Reżyseria – Michał Szafarski
Scenografia – Sabina Kopińska
Choreografia – Alicja Kurowska/Michał Orzyłowski
Zdjęcia – Małgorzata Fatalska
Na podstawie dramatu “Lekcja” Eugène’a Ionesco.

Czym jest radykalizm we współczesnym świecie? Czy to motor do działania, napędzający ludzkość w dążeniu do nierealnej (pozornie) społecznej utopii? A może wręcz przeciwnie – może
radykalizm ideologiczny usprawiedliwia najohydniejsze zachowania (z moralnego punktu widzenia), może wybiela i uwzniośla zbrodnie pięknie brzmiącymi ideami? Czy przez radykalizm
społeczna większość nie zaczyna dusić indywidualności i odbierać prawa do suwerenności jednostce o poglądach odmiennych?

Temat ten jawi się jako kluczowy w adaptacji dramatu “Lekcja” autorstwa Eugène’a Ionesco. Miejscem akcji staje się kartonowy świat, wypełniony znaczeniami wyłącznie poprzez intencje
bohaterów. Profesor, będący fanatykiem nauki, przyjmuje nową Uczennicę, której przeprowadza morderczy trening ciała i umysłu, prowadzący finalnie do jej destrukcji. Akcji scenicznej
towarzyszą komunikaty o najgroźniejszych ekstremizmach – ideologiach uzasadniających zamachy terrorystyczne i zachowania społecznie naganne.

Twórcy unikają stygmatyzacji wyłącznie jednej ze stron – reżyser stara się unaocznić podobieństwo rezultatów osiągniętych przez radykalistów wywodzących się ze środowisk
prawicowych i lewicowych, działań wielkich korporacji oraz bojowników na rzecz ochrony środowiska (tzw. ekoterrorystów), a także wyznawców ultracyzmu religijnego oraz społecznego.
Temat radykalizmu i rozłamów, które ten nieodmiennie wywołuje, wydaje się szczególnie ważny i aktualny w dzisiejszej Polsce, podzielonej jak nigdy od czasów upadku władzy socjalistycznej, a także w kontekście wydarzeń na Ukrainie, gdzie skrajne postawy nacjonalistyczne najeźdźców stają się przyczyną destrukcji jednostki i społeczeństwa. W takich czasach obowiązkiem inicjatyw kulturalnych, szczególnie niezależnych, jest napiętnowanie postaw bezmyślnego naśladownictwa. Liczymy, że zatrzyma to eskalację nienawiści i pozwoli na nowo wzbudzić poszanowanie względem ludzkiej godności.

Spektakl to eksperyment teatru fizycznego z elementami teatru tańca. Zmęczenie psychiczne obecne w dramacie Ionesco, transponujemy na wykańczające działania fizyczne, powodujące
przełamanie fikcji scenicznej poprzez realne zmęczenie aktorów oraz procesy cielesne z tym powiązane. Unikamy jednak ciężkiego klimatu – należy pamiętać, że komizm jest jedną z
podstawowych zasad rządzących dramaturgią absurdystów. Dlatego właśnie, tematy trudne dystansujemy (stosując terminologię Brechta) i chowamy za maską gagów i numerów muzyczno-tanecznych. Jesteśmy przekonani, że uważny widz zrozumie dwutorową konstrukcję spektaklu oraz odbierze proponowany przez nas przekaz. Odbierze, chociaż niekoniecznie musi go przyjąć.

Kim zresztą jesteśmy, żeby kogokolwiek edukować czy dokształcać? W spektaklu “Lekcja” przedstawiamy nasz punkt widzenia na zdiagnozowany przez nas problem społeczny i liczymy, że skłonimy widza do refleksji, której wynikiem może być przekonanie podobne lub może zupełnie różne od naszego. Grunt, by wyrobione zdanie stanowiło głos jednostki – a nie ślepe podążanie za opinią ogółu. Wówczas nasz spektakl odniesie sukces.